Restaurant Dante Blankenberge

Dante (waarschijnlijk voluit Durante) degli Alighieri (Florence, c. 1265 - Ravenna, 13/14 september 1321) was een Italiaanse en politicus. Hij is de meest vermaarde Italiaanse uit de geschiedenis, staat in Italië bekend als de sommo poeta (hoogste dichter) en geldt als een voorloper van het humanisme. Zijn werk valt deels onder te brengen in de dolce stil nuovo.
Zijn bekendste werk is La divina commedia (Ned. titel De goddelijke komedie), waarin een verbeelding wordt gegeven van (Inferno), Louteringsberg (Purgatorio) en Paradijs (Paradiso).
In Dantes tijd was het normaal te , proza bestond nauwelijks. Poëzie had echter een heel andere opbouw dan tegenwoordig. In plaats van op rijm, werd er vooral op metrum gelet, hoewel Dante in de Divina commedia een ingewikkeld soort rijm gebruikt. Al op negenjarige leeftijd begon hij met dichten.

Dante leefde in Florence, destijds met 80.000 inwoners na Parijs de grootste stad in Europa en een van de belangrijkste culturele en handelscentra van Europa. Hij werd in 1302, terwijl hij als gezant bij de paus was, uit deze stad verbannen door de Zwarte Welfen, zijn politieke tegenstanders. Dit omdat Dante, als Witte Welf, een mildere politieke koers bepleitte, gericht op een andere verhouding van kerkelijke en wereldlijke macht. Hij pleitte onder meer voor een soort scheiding van kerk en staat en voor herroeping van de Donatio Constantini, een schenking door Constantijn de Grote, na diens bekering, van land aan de bisschop van Rome, die daar een rechtvaardiging van zijn wereldlijke macht in zag. Na een mislukte coup van de Witte Welfen besloten de Zwarte Welfen Dante en zijn familie voor twee jaar te verbannen. Deze straf werd, aangezien Dante bij verstek was veroordeeld, al gauw om gezet in levenslange verbanning.

Zijn leven lang is hij verliefd gebleven op de onbereikbare Beatrice, een getrouwde vrouw, die hij slechts twee keer in zijn leven zag en die in La divina commedia ook een rol vervult. Dantes geschrift Vita nuova uit 1293 is zelfs geheel gewijd aan deze Beatrice en zijn zuivere, abstracte liefde voor haar. Ondanks zijn liefde voor Beatrice was hij vader van meerdere kinderen, van wie Pietro Alighieri de bekendste is.


Dodenmasker (in Palazzo Vecchio, Florence)
Na zijn verbanning zwierf hij door Italië, vooral door het rijkere en beter ontwikkelde noorden. Mede hierdoor werd hij een pleitbezorger voor één Italië, dat toen nog uit talrijke koninkrijkjes bestond. Met name de taal was daarbij een belangrijk middel voor eenheid. La divina commedia is geschreven in de volkstaal, het Toscaans van rond . Deze voorliefde voor de volkstaal is ook de inzet van zijn traktaat De vulgari eloquentia (Over de welbespraaktheid in de volkstaal). Andere werken zijn Monarchia, over het koningschap, Questio de aqua et terra, over de wetenschap, Convivio (Gastmaal), over het genot van de filosofie, en , een lofdicht op Beatrice. Een ander terugkerend thema binnen zijn werk is de eerder genoemde strijd tussen de Welfen en de Ghibbelijnen, wat leidt tot een groot aantal politieke verwijzingen in zijn Divina commedia.

Dante stierf in 1321, als balling, in , waar hij begraven ligt. Lange tijd bestond er twist tussen Florence en Ravenna om zijn lijk, maar Dante blijft nu in Ravenna.
Beroemd citaat: Lasciate ogni speranza, voi ch'entrate (wie hier binnentreedt late alle hoop varen: opschrift bij de poort van de hel, Divina commedia, Inferno, Canto III, regel 9).
De Italiaanse 2-euromunt bevat een portret van Dante Alighieri, getekend door Rafaël.

Muziekwerken geïnspireerd op Dante

• Standbeeld van Dante, Uffizi, Florence
• Granville Bantock – Dante and Beatrice, poem for orchestra; The Sea Reivers for orchestra en Dante, Tone poem #2
• Conrado Del Campo – La divina commedia – El infiero, symfonisch gedicht
• Paul Gilson – Francesca da Rimini, oratorium
• Enrique Granados – Dante, symphonic poem
• Paul Von Klenau – Paolo und Francesca, symphonische Fantasie, en Dante-Symphonie, symfonie nr. 4
• Jenó Hubay – Dante-Symfonie, Vita nuova op. 118
• Roberto Mancinelli – Paolo e Francesca – Opera
• Saverio Mercadante – Francesca da Rimini, Opera
• Sergej Rachmaninov – Francesca da Rimini, Opera
• Giacomo Puccini – Gianni Schicchi, Opera – Francesca da Rimini, Overture
• Riccardo Zandonai – Francesca da Rimini, Opera
• en verder alle verwijzingen naar De goddelijke komedie

Werken

• Vita di Dante Alighieri
• Werken van Dante op Wikisource
• De eerste geïllustreerde druk (1481) van de Divina commedia van Dante is onderdeel van de collectie van de Bibliotheca Philosophica Hermetica